• 1
Download Free Templates http://bigtheme.net/ Websites Templates

15/3/17 


 Μέσα στις σκιές του χρόνου


Μελετώντας το παρελθόν κατανοείς το παρόν και ελπίζεις για το μέλλον

Λένε ότι οι εκδρομές είναι εμπειρίες και άλλοι ένα ταξίδι στη γνώση. Κάποιοι λένε ότι είναι εμπλουτισμός ψυχής. To See Why πιστεύει ότι οι εκδρομές είναι το βασικό συστατικό για αυτογνωσία και καλλιέργεια του πνεύματος. Γι’ αυτό πραγματοποιεί την τρίτη εκδρομή στη σειρά με θέμα «Απ’ άκρη σ’ άκρη, τα εγκατελειμμένα χωριά της Κύπρου». Η ιδέα αυτή γεννήθηκε από τα μέλη του See Why. Η αγάπη για την ιστορία του νησιού και η ανάγκη για γνωριμία με τον πολιτισμό, οδήγησε στο σχεδιασμό της συγκεκριμένης εκδρομής.  Για να πετύχει κάτι χρειάζονται τρία συστατικά, αγάπη γι’ αυτό που κάνεις, το σεβασμό προς τους άλλους και την επιμονή. Τα εγκατελειμμένα χωριά αποτελούν ένα κομμάτι της ύπαρξής μας. Η μηχανή του χρόνου ξεκινά για μας...

Ο χρόνος σταμάτησε σε πολλά χωριά στο μικρό μας νησί. Χωριά που είναι σε μικρή απόσταση από τις μεγάλες πόλεις, όμως ξεχασμένα στο χρόνο. Ίσως να φταίει η έλλειψη κρατικού ενδιαφέροντος για τη δημιουργία βασικών υποδομών και σε συνδυασμό με τις απαιτήσεις της σύγχρονης ζωής οι κάτοικοι αναγκάστηκαν να τα εγκαταλείψουν. Σε κάποιες άλλες περιπτώσεις οι κάτοικοι εγκατέλειψαν τα χωριά εξαιτίας της τουρκικής εισβολής του 1974. Τα χωριά αυτά κατέχουν προνομιούχες θέσεις, με ιστορικό και φυσικό πλούτο. Κάποτε σε αυτούς τους χώρους υπήρχε ζωή και ανάπτυξη. Βρίσκονταν στο επίκεντρο της οικονομικής, πολιτικής, κοινωνικής και πολιτιστικής ζωής. Σήμερα τα μισογκρεμισμένα σπίτια και τα περήφανα δέντρα στέκουν αγέρωχα και περιμένουν. Το εύφορο έδαφος και τα πετρώματα που θυμίζουν μια άλλη εποχή περιμένουν τους επισκέπτες. Τα εγκατελειμμένα χωριά έχουν μια μυστηριώδη γοητεία, παρασύροντας τον επισκέπτη σε ηρεμία, γαλήνη και πραότητα.

Η διαδρομή φαντάζει ανεπανάληπτη. Σε κάθε εκδρομή ξεκινάμε με προσδοκίες να δουμε κάτι ξεχωριστό. Για αυτή την εκδρομή τα μέλη του See Why είχαν μια ιδιαίτερη ανυπομονησία. Η προετοιμασία άρχισε εδώ και πολλούς μήνες. Ατέλειωτες συζητήσεις, ιδέες και προτάσεις για χωριά που θα μπορούσαμε να δούμε. Ο κατάλογος ήταν αρκετά μεγάλος, αφού στο νησί υπάρχουν δεκάδες εγκατελειμμένα χωριά χωρίς κατοίκους, απ’ άκρη σ’ άκρη. Κάθε σταθμός μοιάζει μοναδικός και η κάθε τοποθεσία έχει τη δική του ιστορία.

Φτάνοντας σε κάθε προορισμό, ο κάθε συμμετέχοντας παρατηρεί το τοπίο από διαφορετική οπτική γωνία. Το μυαλό γεμίζει με εικόνες, ερωτήματα. Τα χαμόγελα είναι ευδιάκριτα, αλλά ο προβληματισμός και το ερώτημα μένει σταθερό σε όλη τη διαδρομή. Ένα γιατί ξεπροβάλλει, αλλά κανείς δεν τολμά να το φωνάξει. Ένα γιατί να παραμελούν τόσο όμορφα τοπία. Γιατί να παραμερίζουμε τον πολιτισμό. Γιατί να έχουμε τόσο όμορφα τοπία και να το αγνοούμε!

Η διαδρομή είναι γνώριμη για τα μέλη και τους συμμετέχοντες του See Why. Το σημείο εκκίνησης είναι η Λευκωσία. Στις 8 το πρωί τα χαμόγελα και η ελπίδα για μια νέα ανακάλυψη μόλις άρχισε.  

Φικάρδου

Φτάσαμε ήδη στον πρώτο σταθμό! Ένα χωριό που ηχεί γνώριμα στ’ αυτιά μας. Φικάρδου! Οι περισσότεροι το γνωρίζουμε μέσα από τηλεοπτικές σειρές (Αίγια fuxia) ή επειδή προγραμματίζαμε κάποια στιγμή να το επισκεφτούμε, αλλά ποτέ δεν έτυχε. Ακούσαμε τόσα πολλά για αυτό το χωριό και τώρα ήρθε η ώρα για να το γνωρίσουμε καλύτερα. Είναι κτισμένο στη νοτιαονατολική πλαγιά της οροσειράς του Τροόδους. Απέχει 40 χιλιόμετρα από τη Λευκωσία και 7 χιλιόμετρα από το χωριό Κλήρου.

Σε αυτό το χωριό η παράδοση συναντά την ιστορία του τόπου. Περπατώντας στα πέτρινα, στενά δρομάκια, μπορούμε να γίνουμε για μια στιγμή ιστορικοί ή ακόμα και μικροί αρχαιολόγοι. Η παραδοσιακή αρχιτεκτονική δεσπόζει στο χώρο.  Οι οικίες είναι κτισμένες από ακατέργαστες σκληρές πέτρες της γύρω περιοχής και πλιθάρια. Μοιάζουν με ένα ζωγραφισμένο ψηφιδωτό! Αυτό που προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση είναι ότι τα περισσότερα σπίτια είναι διώροφα. Οι στέγες των ορόφων είναι σκεπασμένες με βυζαντινού τύπου κεραμίδια και ήταν χρήσιμες για τους κατοίκους, αφού αποξήραναν τα προιόντα που παρήγαγαν στο χωριό, όπως σύκα και σταφίδες. Με μια πιο προσεκτική ματιά καταλαβαίνει κανείς ότι οι κάτοικοι ασχολούνταν κυρίως με τη γεωργία κατά τον παραδοσιακό τρόπο, λόγω της ιδιαιτερότητας της περιοχής.

Όπως γίνεται αντιληπτό, το χωριό έχει εγκαταλειφθεί πλήρως από τους κατοίκους του. Αρκετά σπίτια έχουν συντηρηθεί με την οικονομική επιχορήγηση του τμήματος Αρχαιοτήτων. Το 1978 το τμήμα Αρχαιοτήτων κήρυξε όλο το χωριό σε Αρχαίο Μνημείο και Ελεγχόμενη περιοχή. Ίσως θα έλεγε κανείς με βεβαιότητα ότι είναι από τους λίγους προορισμούς που το κράτος έχει συντηρήσει με «θρησκευτική ευλάβεια» ένα εγκατελειμμένο τοπίο.

Για να γνωρίσουμε από κοντά τη μοναδική παραδοσιακή κυπριακή αρχιτεκτονική επιβάλλεται να επισκεφτούμε δύο σημαντικές οικίες, οι οποίες έχουν συντηρηθεί από το τμήμα αρχαιοτήτων, την οικία Κατσινιόρου και την οικία Αχιλλέα Δημήτρη. Οι δύο οικίες λειτουργούν ως μουσειακοί χώροι και για την επίσκεψή τους απαιτείται η αγορά εισιτηρίου. Η οικία Κατσινιόρου βρίσκεται σε περίοπτη θέση στο βόρειο άκρο και ξεχωρίζει μέσα στο χωριό. Είναι μια διώροφη κατοικία και η στέγη της είναι παρόμοια με τη στέγη μιας εκκλησίας. Το ισόγειο λειτουργούσε σαν αποθηκευτικός χώρος κρασιού, λαδιού και μέχρι σήμερα υπάρχουν πιθάρια. Η οικία Αχιλλέα Δημήτρη βρίσκεται πίσω από την οικία Κατσινιόρου. Το 1984 – 1986 αποκαταστάθηκε με έξοδα από το ίδρυμα Λεβέντη.  

Στην επίσκεψή μας δε θα μπορούσε να μη σημειωθεί η εκκλησία του Αποστόλου Πέτρου και Παύλου, η οποία ανάγεται περί το 18ο αιώνα. Επόμενος σταθμός, το σχολείο! Το 2010 – 2011 αποκαταστάθηκε, αφού προηγουμένως βρισκόταν σε κατάσταση πλήρους κατάρρευσης.

Η φύση μοιάζει να γιορτάζει σε αυτό το χωριό. Αν σταθείς πάνω σε ένα μικρό λόφο και κοιτάξεις γύρω, θα καταλάβεις ότι η φύση και η ομορφιά δόθηκε απλόχερα σε αυτό το σημείο. Όμως, ο χρόνος φάνηκε να είναι σκληρός με τα σπίτια, αφού υπέστησαν πολλές ζημιές. Τα τελευταία χρόνια είναι φανερή η προσπάθεια της πολιτείας και ιδιωτικών φορέων να προστατέψουν το χωριό. Είναι ίσως ένα ζωντανό μουσείο παράδοσης και λαϊκής τέχνης. Δίχως άλλο αποτελεί το παράδειγμα των εγκατελειμμένων χωριών στο οποίο έγινε μια καλή προσπάθεια συντήρησής του.

Απλίκι

Η εκδρομή έχει ήδη ξεκινήσει. Χαμόγελα και δεκάδες φωτογραφίες είναι τα αποθέματά μας από τον πρώτο σταθμό. Ο δεύτερος σταθμός είναι το Παλιό Απλίκι. Βρίσκεται 3 χιλιόμετρα από το Παλαιχώρι, 15 χιλιόμετρα από τον Αγρό και περίπου 40 χιλιόμετρα από τη Λευκωσία.

Το Παλαιό Απλίκι εγκαταλείφθηκε το 14ο αιώνα όταν η επιδημία της πανούκλας κυρίευσε το χωριό. Η ουσιαστική εγκατάλειψη έγινε το 1930. Οι κάτοικοι μετακινήθηκαν σε μια κεντρική περιοχή, όπου υπήρχε σύνδεση με χωριά της περιοχής.

Η εικόνα που προκαλεί το Παλιό Απλίκι δε θυμίζει σε τίποτα το εγκατελειμμένο χωριό Φικάρδου που θα το λέγαμε ως το πιο κοσμοπολίτικο από τα εγκατελειμμένα χωριά. Ο χρόνος ήταν αδίστακτος με το Παλιό Απλίκι. Τα σπίτια μισογκρεμισμένα αν όχι πλήρως γκρεμμισμένα. Η εικόνα είναι θλιβερή. Η ιστορική εκκλησία Αγίου Γεωργίου είναι η μόνη που στέκει ακόμη όρθια.       

Βίκλα

Από το Παλαιό Απλίκι προς τη Βίκλα. Μια διαδρομή μοναδική και ξεχωριστή. Τα συναισθήματα ανάμικτα. Η Βίκλα βρίσκεται περίπου 30 χιλιόμετρα μακριά από την πόλη της Λεμεσού και είναι δίπλα από το χωριό Κελλάκι (περίπου 4 χιλιόμετρα). Στην είσοδο του χωριού υπάρχει ένα γήπεδο γκολφ. Λίγα μέτρα πιο κάτω απλώνεται μια καταπράσινη πεδιάδα και απέναντι ο ουρανός δημιουργεί ένα μαγευτικό θέαμα με τα σύννεφα. Αντικρίζοντας το χωριό προβάλλεται η εικόνα της πλήρους εγκατάλειψης.

Το 1946 το χωριό είχε 43 κατοίκους, το 1960 22 κάτοικοι και το 1980 είχε 6 κατοίκους. Από το 1992 δεν έχει καθόλου κατοίκους.

Τα σπίτια είναι κτισμένα με την παραδοσιακή αρχιτεκτονική. Το ισόγειο είναι κτισμένο με πέτρα και το ανώι με πλίνθους. Οι καμαρωτές εξώπορτες οδηγούσαν σε μια εσωτερική αυλή. Είναι το χωριό των αρχόντων πιθανόν, αφού αν το αναπαλαίωναν τα περισσότερα σπίτια θα ήταν αρχοντικά. Οι δρόμοι που περνούν από τα σπίτια είναι φαρδιοί και κτισμένοι με πέτρα με ιδιαίτερη δεξιοτεχνία. Ένας φαρδύς δρόμος οδηγεί στην κορυφή ενός λόφου, στον οποίο είναι κτισμένο ένα μοναστήρι. Σώζεται σε πολύ καλή κατάσταση το καθολικό.

            Αν είσαι λίγο πιο προσεκτικός θα καταλάβεις την οργάνωση και τη μαεστρία που υπάρχει σε αυτό τον οικισμό.

Οι κάτοικοι ασχολούνταν με τη γεωργία και έπαιρναν νερό από το πηγάδι που βρισκόταν στη μέση. Οι κάτοικοι παρήγαγαν μια μοναδική κουμανταρία με ξεχωριστό άρωμα και γεύση.

Σήμερα αυτή η εικόνα χαράς και ζωής βρίσκεται μόνο σε παλιές φωτογραφίες. Η εικόνα είναι θλιβερή. Μέσα στα ερείπια, το μόνο οικοδόμημα που μένει ανέπαφο είναι η εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Ελεήμονος. Είναι μια βασιλική κτισμένη με πέτρα και ξύλινη, δίρριχτη, οξυκόρυφη, κεραμοσκεπή στέγη.

 

Τρόζενα :  H Τρόζενα είναι ο τέταρτος μας σταθμός. Ένα εγκατελειμμένο χωριό κτισμένο στην πλαγιά ενός λόφου που περιβάλλεται από ψηλές βουνοκορφές. Η πυκνή βλάστηση, τα πλατάνια και οι τρέμιθοι είναι τα χαρακτηριστικά δέντρα της περιοχής. Στην είσοδο του χωριού υπάρχει μια μεταλλική γέφυρα που ενώνει τις όχθες του ποταμού και μπορεί να περάσει όποιοδήποτε όχημα μέχρι οκτώ τόνους. Για όσους φοβούνται είναι καλό να γνωρίζουν ότι στέκεται στον αέρα και κατασκευάστηκε από Άγγλο μηχανικό που υπηρετούσε στον αγγλικό στρατό.   

Μπορεί να μην υπάρχουν καθόλου κάτοικοι, αλλά τα σπίτια είναι αρκετά σε αριθμό. Περπατώντας στο πλακόστρωτο δρομάκι, ο επισκέπτης αντικρίζει ένα τρομακτικό θέαμα : την απόλυτη εγκατάλειψη. Τα σπίτια στέκονται όρθια χωρίς παράθυρα και πόρτες. Αυτό που προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση είναι ότι έξω από τα σπίτια υπάρχουν γλάστρες με λουλούδια που εξακολουθούν να ανθούν. Χωρίς αμφιβολία, οι κάτοικοι πιθανόν να έφυγαν βιαστικά, αφου κάποια σπίτια είναι κλειδωμένα και μέσα υπάρχουν λαθικτα τα αντικείμενα των ιδιοκτητών. Τα στενά δρομάκια μεταφέρουν τον επισκέπτη σε μια άλλη εποχή της ιστορίας. Τα σπιτια είναι κτισμένα το ένα δίπλα στο άλλο και αυτό δημιουργεί το συνειρμό ότι οι κάτοικοι ζούσαν αγαπημένοι και μονιασμένοι. Λίγα μέτρα μακριά υπάρχει ένας μικρός παραπόταμος και ένα ξύλινο παγκάκι για να απολαύσει κανείς τη φύση.

 Συνεχίζοντας τη διαδρομή καταλήγεις στο μόνο οικοδόμημα που βρίσκεται σε καλή κατάσταση είναι η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου. Η ξύλινη πόρτα της εκκλησίας είναι πάντα ανοιχτή. Η εκκλησία είναι κτισμένη στα δυτικά του χωριού μέσα σε μια βαθιά χαράδρα. Αν σταθείς έξω από την εκκλησία θα κοιτάξεις ολόκληρη την κοιλάδα της Τρόζενα, που σχηματίστηκε από ένα παραπόταμο του Διάριζου. Αν είσαι πιο προσεκτικός απέναντι από την εκκλησία στη βαθιά χαράδρα σχηματίζονται καταρράκτες κατά την περίοδο πυ υπάρχουν έντονες βροχοπτώσεις για μερικές μέρες. Το φαινόμενο αυτό είναι ορατό μόνο για μερικές μέρες. Δίπλα από τους καταρράκτες υπάρχει μια σπηλιά και παλαιότερα υπήρχαν νυχτερίδες. Οι κάτοικοι έκλεισαν την είσοδο της σπηλιάς με δίχτυα γιατί θεωρρούσαν ότι οι νυχτερίδες καταστρέφουν την παραγωγή τους. Δίπλα από την εκκλησία, υπάρχει ένα νεκτροταφείο με ελάχιστους τάφους. Φεύγοντας νιώσαμε μια αισιοδοξία ότι μελλοντικά το χωριό μπορεί και να ξανά υποδεχτεί τη ζωή.

 

Γεροβάσα : Βρίσκεται στη δυτική πλαγιά της κοιλάδας της Τρόζενας. Ήταν αμιγές τουρκοκυπριακό χωριό και οι κάτοικοί του ζούσαν αρμονικά με τους Ελληνοκύπριους κατοίκους της Τρόζενας. Εκμεταλλεύονταν τα νερά από το κεφαλόβρυσο που βρισκόταν στην περιοχή της Τρόζενας και τα νερά από τον παραπόταμο του Διάριζου. Οι εκτάσεις των δύο χωριών δεν ξεχώριζαν γεωγραφικά και αναφέρονται ως ένα χωριό Γεροβάσα-Τρόζενα. Το 1960 η πλειοψηφία των κατοίκων ήταν Τουρκοκύπριοι.

 

Σουσκιού : Οι περισσότεροι γνωρίζουμε τη Σουσκιού από τη σχολική ιστορία. Βρίσκεται στο νοτιονανατολικό μέρος του ποταμού Διάριζου. Οι δρόμοι είναι κτισμένοι με βάση τη ρωμαϊκή αρχιτεκτονική. Περπατώντας για να φτάσεις στον οικισμό, σε κυβερνά μια ευφορία. Τα πιο πολλά σπίτια είναι κτισμένα με ακανόνιστες πέτρες, επιχρισμένες με άργιλο. Τα σπίτια που κτίστηκαν μετά την Τουρκοκρατία είναι κτισμένα με τετράγωνους πλίνθους που κατασκεύαζαν οι ίδιοι από άργιλο με πρόσμιξη αχύρου. Το χωριό βρίσκεται καλά κρυμμένο στην κοιλάδα. Το 1963 το χωριό άρχισε να εγκαταλείπεται σταδιακά και μέχρι το 1974 εγκαταλείφτηκε πλήρως.

   

Στη μέση του χωριού υπάρχει ένα καλά διατηρημένο ορθογώνιο  κτίριο. Δε σου δίνει την εντύπωση τεμένους, αλλά ανοίγοντας την ξύλινη πόρτα αντικρίζεις μια τοιχογραφία που επιβεβαιώνει ότι πρόκειται για τζαμί. Μπορεί στο χωριό να μην υπάρχει ανθρώπινη παρουσία, αλλά δεν μπορεί να χαρακτηριστεί εγκατελειμμένο, αφού ζουν πολλά γουρουνάκια.

Παλιά Θελέτρα

Κάποιοι το χαρακτηρίζουν ως το χωριό «φάντασμα». Νομίζω έχετε όλοι καταλάβει το λόγο. Αν κοιτάξει κανείς το χωριό από μακριά θα επιβεβαιώσει αυτή την άποψη. Είναι κτισμένο πάνω στην πέτρα και όλα τα σπίτια είναι φταγμένα από την πέτρα της περιοχής. Απέχει μόλις 3 χιλιόμετρα από το χωριό Στρουμπί της επαρχίας Πάφου.

 Δεκαετια του 60’ λόγω πολυομβρίας, η παλιά Θελέτρα εγκαταλείφθηκε από τους κατοίκους, λόγω των ισχυρών κατολισθήσεων πετρωμάτων. Έτσι, οι κάτοικοι μετακινήθηκαν στη Νέα Θελέτρα όπου οι κάτοικοι έκτισαν με ασφάλεια ξανά τα σπίτια τους.

Στο χωριό υπάρχουν 3-4 σπίτια που αναπαλαιώθηκαν πρόσφατα, δίνοντας μας μια ελπίδα ότι η παλιά θελέτρα θα ξανά ζωντανέψει!

Ευρέτου

Κατά την αναζήτηση πληροφοριών για τα εγκατελειμμένα χωριά, παρατηρήσαμε ότι ο δρόμος προς την Ευρέτου ονομάζεται ο δρόμος των βαλανιδιών. Αν κάποιος είναι πιο παρατηρητικός, τότε θα προσέξει τον εντυπωσιακό δρυ που κοσμεί το τοπίο.   Η Ευρέτου βρίσκεται 8 χιλιόμετρα μακριά από την Πόλη  Χρυσοχούς. Κτίστηκε το 1986 στον ποταμό του Σταυρού της Ψώκας.  

Το χωριό είναι κτισμένο περιμετρικά της τεχνητής λίμνης Ευρέτου. Σε αυτό το σημείο ετοιμαστείτε για μοναδικές φωτογραφικές λήψεις μιας μοναδικής ποικιλίας πτηνών, όπως γεράκια, καρδερίνες, ερωδιούς. Για τους πιο υπομονετικούς και λάτρεις της φωτογραφίας μπορούν να περιμένουν για την πτηνοπαρατήρηση.

Αν έχουμε χρόνο μπορεί να σταματήσουμε στο μεσαιωνικό γεφύρι του Σκάρφου που είναι σε μικρή απόσταση. Εκεί υπάρχουν τρεις νερόμυλοι εκ των οποίων ο ένας βρίσκεται σε πολύ καλή κατάσταση.

Αυτό που αποτελεί κόσμημα για το χωριό είναι το τέμενος που κτίστηκς στις αρχές του 20ου αιώνα και οι εργασίες συντήρησής του ολοκληρώθηκαν πρόσφατα. Το πιο πιθανόν είναι να συναντήσουμε επισκέπτες, αφού δεν είναι λίγοι αυτοί οι οποίοι πηγαίνουν για να επισκεπτούν το τέμενος. Η λίμνη δημιουργεί μια ευχάριστη ατμόσφαιρα. Τα σπίτια στέκουν ενάντια στο χρόνο. Περιμένουν ότι κάποια στιγμή θα αποκτήσουν την αλλοτινή τους αξία.

Σάραμα

Το Σάραμα είναι ένα τουρκοκυπριακό χωριό που βρίσκεται μόλις 7 χιλιόμετρα από το χωριό Λυσός. Το 1946 οι κάτοικοι ήταν 105 και μέχρι το 1960 έμειναν 95. Μετά το 1982 το χωριό εγκαταλείφθηκε εξαιτίας ενός ισχυρού σεισμού. Μερικοί υποστηρίζουν ότι η καταστροφή των σαρτών των κατοίκων το 1879 αποτέλεσε σοβαρό λόγο για την εγκατάλειψή του.

            Ο ήλιος χαμηλώνει και το λεωφορείο επιστρέφει στο σημείο της εκκίνησής του. Το μυαλό γαληνεύει. Η σκέψη σταματά για λίγο. Ποιό είναι το κοινό τους στοιχείο; Η εγκατάλειψη. Στα περισσότερα ο χρόνος φάνηκε να είναι άδικος. Κάποια από αυτά ίσως μέσα στην πορεία του χρόνου να ξαναγεννηθούν, μα κάποια θα ξεχαστούν για πάντα. Η ατέρμονη πορεία του χρόνου γίνεται φανερή. Κάποια θα σκεπαστούν για πάντα και θα ξεχαστούν και κάποια άλλα θα αναδειχτούν και θα αποτελέσουν καθοδηγητικό φάρο για τις επόμενες γενιές. Οι εκδρομές τελικά είναι για να ξυπνούν τη μνήμη και να μας διδάσκουν πως ό,τι αφήσεις σε εγκαταλείπει.

Φεύγοντας από τα εγκατελειμμένα χωριά, είμαστε όλοι πλουσιότεροι και σοφότεροι. Τουλάχιστον είμαστε τυχεροί που γνωρίσαμε τον τόπο μας. Ότι μένει ζωντανό στη μνήμη, οι ελπίδες υπάρχουν.  Μέσα σε αυτά τα χωριά που εγκαταλείφθηκαν, ίσως όχι μέσα στο χρόνο, αλλά μέσα από ανθρώπινες ενέργειες, κάποιοι έθαψαν τη ζωή, τις αναμνήσεις και τα όνειρά τους. Μέσα σ’ αυτά τα τοπία ίσως να κρύβονται τα μεγαλύτερα μυστικά. Το ταξίδι της γνώσης τώρα αρχίζει και μια σιωπηλή υπόσχεση για συνέχεια αυτής της εκδρομής έχει ήδη δοθεί!

Ετούτο το τοπίο είναι σκληρό σαν τη σιωπή

Σφίγγει στον κόρφο του τα πυρωμένα του λιθάρια

Σφίγγει στο φως τις ορφανές ελιές και τ’αμπέλια του,

Σφίγγει τα δόντια. Δεν υπάρχει νερό. Μονάχα φως.

Γ. Ρίτσου, Ρωμιοσύνη

*Οι πληροφορίες έχουν υποκειμενικό χαρακτήρα και εκφράζουν τις προσωπικές αντιλήψεις μελών της άτυπης ομάδας  See Why μέσα από επιτόπιες επισκέψεις και πληροφόρησης από ντόπιους κατοίκους.